Son 'karatabak' ustası İsmail Araç, 2023'te hayatını kaybetti: Hatıralarıyla anılıyor

İzmir'in Bergama ilçesinde, 28 Mayıs 2023 tarihinde, 93 yaşında hayatını kaybeden İsmail Araç, Türkiye’nin son 'karatabak' ustası olarak anılmaya devam ediyor. Uzun yıllar boyunca parşömen üretimi alanında gösterdiği ustalık ile hem yerel hem de uluslararası düzeyde tanınan Araç, yaşlılığa bağlı sağlık sorunları ve solunum yetmezliği nedeniyle evinde vefat etti. Usta sanatçının cenaze töreni, Bergama Yeni Cami'de düzenlendi ve burada ailesi, çırakları ve çok sayıda seveni bir araya gelerek ona son görevlerini yerine getirdi. Araç’ın cenazesi, kılınan namazın ardından Bergama Mezarlığı'nda toprağa verildi.

İsmail Araç, 1933 yılında Bergama'da dünyaya geldi. Genç yaşta dericilik mesleğine çırak olarak adım atan Araç, 1955 yılında bu geleneksel zanaata giriş yaptı. Özellikle geleneksel parşömen üretimindeki 'karatabak' yöntemi ile adını duyuran Araç, bu tarihi zanaatı yaşatmak için yıllarını harcadı. Bergama kağıdı üretimi, milattan önce 2. yüzyıla kadar uzanan bir geleneğin parçasıdır ve Araç, bu geleneği sürdürerek adını tarihe yazdırmayı başardı. Gelenekten gelen bu bilgi ve beceriyi modern dünyada yaşatmak adına çaba sarf eden Araç, hiçbir kimyasal madde kullanmadan, doğal yöntemlerle işlediği derilerle bir kültürel mirası günümüze taşıdı. Bu özverili çalışmaları, kendisine alanında ulusal ve uluslararası birçok ödül kazandırdı.

İlgili haber: Ankara'da sağanak sonrası yollar göle döndü: Vatandaşlar zor anlar yaşadı

Araç'ın kariyeri boyunca, geleneksel parşömen üretiminde kullandığı 'karatabak' yöntemi, onu dünyanın en saygın ustalarından biri haline getirdi. 2021 yılında Türkiye Yaşayan İnsan Hazinesi Ulusal Envanteri'ne dahil edilen Araç, 2022 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından "Yaşayan İnsan Hazineleri Geleceğe Aktarılan Mirasın Temsilcileri Ödülü" ile onurlandırıldı. Bu unvanlar, onun sanatına verdiği önemi ve kültürel mirasa olan katkılarını belgeleyen önemli birer göstergedir. Araç, sadece bir zanaatkar değil, aynı zamanda Türk kültürünün önemli bir temsilcisi olarak anılmayı da hak etti.

İsmail Araç, mesleğini gelecek kuşaklara aktarabilmek için çıraklar yetiştirdi. Son döneminde Demet Sağlam Tokbay ve Nesrin Ermiş Pavlis gibi genç ustaları yetiştirerek, bu zanaatın sürdürülebilirliğine katkı sağladı. Usta, çıraklarına sadece teknik bilgi vermekle kalmayıp, aynı zamanda zanaatın ruhunu, gelenekselliğini ve önemini de aktardı. Bu tür bir aktarım, geleneksel sanatların geleceği açısından kritik bir öneme sahiptir. Araç, genç neslin geleneksel el sanatlarına olan ilgisini artırmak adına çeşitli atölye çalışmaları ve seminerler düzenleyerek, bu sanatın unutulmaması için büyük çaba sarf etti.

İlgili haber: Bodrum'daki su isale hattı arızası sonrası yetkililer harekete geçti

Geleneksel parşömen üretimi, ağır fiziksel emek gerektiren bir süreçtir. Araç, özenle seçtiği oğlak ve keçi derilerini doğal yöntemlerle işleyerek, zanaatının en ince detaylarını ustalıkla uyguladı. Bu süreçteki her bir aşama, dikkat ve sabır gerektiren bir emek isteyen bir sanat olarak öne çıkıyor. Araç, Bergama'nın kültürel hafızasında önemli bir yer edinmiş olup, yaptığı işçilikle hem yerli hem de yabancı araştırmacıların ilgisini çekmiştir. Parşömen üretiminde gösterdiği ustalık, onun sadece bir zanaatkar değil, aynı zamanda bir sanatçı olduğunu da kanıtlıyor.

Türkiye genelinde geleneksel sanatların korunması ve yaşatılması yönündeki çabalar, İsmail Araç'ın ölümünün ardından daha da önem kazandı. Parşömen üretimi gibi bir kültürel mirasın son temsilcisi olan Araç, artık fiziksel olarak aramızda olmasa da bıraktığı miras ve yetiştirdiği çıraklar sayesinde yaşamaya devam edecektir. Araç'ın ardında bıraktığı bilgi birikimi ve deneyim, genç zanaatkârların bu geleneği sürdürmesine yardımcı olacaktır. Bu bağlamda, Araç’ın vefatı, geleneksel sanatların korunması için bir uyarı niteliği taşıyor.

Uluslararası düzeyde, benzer zanaatlerin korunması ve yaşatılması için farklı ülkelerde de benzer çabalar sürüyor. Örneğin, İtalya ve Yunanistan gibi ülkelerde geleneksel deri işleme sanatları, özel koruma programları ile destekleniyor. Ancak Türkiye'de Araç gibi son ustaların vefatı, bu geleneğin tehlike altında olduğuna dair önemli bir işaret. Bu durum, geleneksel sanatların korunması için daha fazla destek ve kaynak ayrılması gerektiğini ortaya koyuyor.

Önümüzdeki dönemde, zanaatın yaşatılması için çeşitli projeler ve atölye çalışmaları düzenlenmesi bekleniyor. Bu tür etkinlikler, genç neslin geleneksel el sanatlarına olan ilgisini artırabilir ve parşömen üretimi gibi kültürel mirasların sürdürülebilirliğine katkıda bulunabilir. Özellikle üniversiteler ve sanat okulları, bu tür geleneksel sanatların tanıtımı ve yaşatılması konusunda önemli bir rol oynayabilir.

Sonuç olarak, İsmail Araç, yalnızca bir zanaatkar değil, aynı zamanda Türk kültürünün önemli bir temsilcisi olarak anılacaktır. Onun hayatı ve çalışmaları, geleneksel sanatların geleceği için bir ilham kaynağı olmaya devam edecektir. Türk kültürü ve sanatı adına verdiği mücadele, gelecek kuşaklar için bir yol gösterici niteliği taşıyor. Araç’ın anısı, gelecek nesillere ilham vermek için yaşamaya devam edecek ve onun bıraktığı miras, Türk zanaatının kalbinde sonsuza dek yer alacaktır.

Kaynak: TRT Haber